ฉีดเหนียง (ฉีดแฟตเหนียง) คืออะไร ยาที่อนุมัติต่างจากเมโสแฟตผสมอย่างไร

ฉีดเหนียงคืออะไร และฉีดแฟตเหนียงคือสิ่งเดียวกันไหม

ฉีดเหนียงคือการฉีดสารเข้าชั้นไขมันใต้คางเพื่อลดไขมันบริเวณนั้น ในทางการแพทย์เรียกว่า injection lipolysis [1][2][3]

ยาที่ FDA สหรัฐฯ อนุมัติเมื่อปี 2015 สำหรับงานนี้มีตัวยาเดียวคือ deoxycholic acid ชื่อการค้า Kybella [2] ฉลากยาอธิบายว่ายานี้ทำลายเยื่อหุ้มเซลล์ไขมันที่ถูกฉีดจนเซลล์แตก [1]

คำว่า “ฉีดแฟต” หรือ “เมโสแฟต” ที่คนไทยคุ้นเป็นชื่อเรียกการฉีดสลายไขมันเฉพาะจุดหลายสูตร ไม่ใช่ชื่อยาตัวใดตัวหนึ่ง [7] ฉะนั้นประโยค “ฉีดแฟตเหนียง” อาจหมายถึงยาที่ได้รับอนุมัติ หรือสูตรผสมที่ไม่ได้รับการประเมิน ซึ่งต้องถามแพทย์ว่าใช้ตัวไหน [3][7]

เหนียงใต้คางเกิดจากไขมัน หนังหย่อน หรือโครงสร้างคางกันแน่

เหนียงใต้คางไม่ได้มาจากไขมันเสมอไป งานทบทวนทางกายวิภาคระบุว่าภาวะคางสองชั้นมีสาเหตุหลายอย่างที่ทับซ้อนกันได้ [5]

งานทบทวนนั้นแบ่งสาเหตุหลักเป็นสามกลุ่ม คือมาแต่กำเนิด เกิดหลังผ่าตัดขากรรไกรหรือคาง และมีไขมันสะสมใต้คางมากเกินไป [5] คางที่ยื่นออกมาน้อยทำให้เนื้อเยื่อ รวมถึงไขมัน มารวมกันใต้คางได้ [5]

งานเดียวกันยังกล่าวถึงผิวที่หย่อนเพราะสูญเสียความยืดหยุ่น และแถบกล้ามเนื้อ platysma ที่เห็นเป็นเส้นตามคอ [5] รูปแบบที่พบบ่อยที่สุดสัมพันธ์กับน้ำหนักที่เพิ่มขึ้นหรือไขมันสะสมเฉพาะที่บริเวณคอ [5]

ฉลากยาที่ FDA อนุมัติให้แพทย์คัดกรองสาเหตุอื่นที่ทำให้ใต้คางดูหนาก่อนฉีด เช่น ต่อมไทรอยด์โตหรือต่อมน้ำเหลืองที่คอโต [1] แพทย์ผู้ทบทวนเรื่องความเสี่ยงร้ายแรงหลังฉีดก็แนะนำให้ประเมินสาเหตุของไขมันใต้คางก่อนเลือกวิธี [8]

ยาฉีดใต้คางที่ได้รับอนุมัติต่างจากสูตรเมโสแฟตผสมอย่างไร

ความต่างอยู่ที่การประเมินของหน่วยงานกำกับดูแลและขอบเขตที่อนุมัติ ไม่ใช่ที่ชื่อสารอย่างเดียว FDA สหรัฐฯ ระบุว่า Kybella และยาสามัญตัวยาเดียวกันเป็นยาเพียงกลุ่มเดียวที่อนุมัติสำหรับปรับรูปลักษณ์ความหนาของไขมันใต้คาง [2]

การอนุมัตินั้นเป็นของ FDA สหรัฐฯ ไม่ใช่ของไทย [2] ในปี 2561 อย. ไทยระบุว่าไม่เคยรับขึ้นทะเบียนตำรับยาผลิตภัณฑ์ฉีดสลายไขมันใด ๆ [7] ก่อนตัดสินใจ ให้ถามแพทย์ว่าผลิตภัณฑ์ที่จะใช้ได้รับอนุญาตในไทยหรือไม่ และตรวจสถานะล่าสุดกับ อย.

ยาที่อนุมัติมีข้อมูลจากการทดลองแบบสุ่มและเทียบกับยาหลอก ในการทดลองระยะที่ 3 ที่ตีพิมพ์ใน British Journal of Dermatology ผู้ที่ได้ยาราว 59-65% ได้รับการประเมินจากแพทย์ว่าดีขึ้น เทียบกับ 23.0% ในกลุ่มยาหลอก [4] ตัวเลขนี้เป็นผลเฉลี่ยของกลุ่มที่เข้าร่วมการทดลอง ไม่ใช่ผลที่รับรองสำหรับคนใดคนหนึ่ง [4]

ใครเหมาะกับการฉีดเหนียง และใครควรระวัง

ผู้ที่การทดลองของยาที่อนุมัติรับเข้าศึกษาคือผู้ใหญ่อายุ 19-65 ปี ดัชนีมวลกายไม่เกิน 40 มีไขมันใต้คางระดับปานกลางถึงมาก และไม่มีผิวหย่อนมากเกินไป [1]

การทดลองใน British Journal of Dermatology ไม่รับผู้ที่มีสาเหตุอื่นทำให้ใต้คางโต หรือผู้ที่ดัชนีมวลกายเกิน 30 [4] จึงควรอ่านผลการทดลองเป็นข้อมูลของกลุ่มคนแบบนั้น ไม่ใช่ทุกคน [1][4]

กรณีต่อไปนี้ฉลากหรืองานวิจัยระบุให้ระวังเป็นพิเศษ ต้องให้แพทย์ประเมินก่อนทำ เพราะต้องตรวจสาเหตุและข้อควรระวังเป็นรายบุคคล [1][8]

• มีการติดเชื้อที่บริเวณใต้คาง: ฉลากระบุว่าห้ามใช้ [1]
• เคยหรือมีปัญหากลืนลำบาก: ฉลากให้หลีกเลี่ยง เพราะยาอาจทำให้อาการแย่ลง [1]
• มีความผิดปกติของการแข็งตัวของเลือด หรือใช้ยาต้านเกล็ดเลือดหรือยาต้านการแข็งตัวของเลือด: ฉลากให้ระวัง เพราะอาจเลือดออกหรือช้ำมากกว่าปกติ [1]
• ผิวหย่อนมากหรือมีแถบกล้ามเนื้อคอชัด: ฉลากให้พิจารณาความเสี่ยง เพราะผลอาจไม่น่าพอใจ [1]
• เคยผ่าตัดหรือทำหัตถการความงามบริเวณใต้คาง: ฉลากให้ใช้ด้วยความระวัง เพราะตำแหน่งกายวิภาคหรือเนื้อเยื่ออาจเปลี่ยนไป [1]
• ตั้งครรภ์: ฉลากระบุว่ายังไม่มีการทดลองที่เพียงพอในหญิงตั้งครรภ์ [1]
• แพ้ไข่หรือถั่วเหลือง: ผู้เขียนงานวิจัยสูตร PC-DC จัดเป็นกลุ่มที่ต้องระวัง [6]

ฉีดเหนียงมีความเสี่ยงอะไรบ้าง

ผลข้างเคียงที่พบบ่อยที่สุดในการทดลองของยาที่อนุมัติคือบวม ช้ำ เจ็บ ชา แดง และเนื้อแข็งบริเวณที่ฉีด [1] ในการทดลองเดียวกัน ผู้ได้ยามีอาการเจ็บหรือแสบราว 77-80% บวมราว 65-66% ช้ำราว 54-56% และชาราว 48-51% [4]

ฉลากยังเตือนความเสี่ยงที่หนักกว่านั้น ได้แก่ เส้นประสาทใบหน้ากิ่งแถบขากรรไกรล่าง (marginal mandibular) บาดเจ็บจนยิ้มเบี้ยวหรือกล้ามเนื้อหน้าอ่อนแรง กลืนลำบาก ผิวเป็นแผลหรือเนื้อตาย ก้อนหรือมวลใต้ผิว และการติดเชื้อ [1] กรณีเส้นประสาทบาดเจ็บในการทดลองหายได้เองทั้งหมด [1]

ก้อนใต้ผิวบางก้อนไม่หายและอาจต้องรักษาทางการแพทย์ [1] FDA ตรวจพบรายงาน 117 รายที่ก้อนยังไม่หาย โดยอยู่มาเฉลี่ย 143 วันตอนรายงาน [2]

การฉีดนอกบริเวณใต้คางไม่ได้รับอนุมัติ FDA พบรายงาน 129 รายตั้งแต่ปี 2015 รวมถึงอาการร้ายแรง เช่น การมองเห็นพร่ามัวเมื่อฉีดรอบดวงตา และกล้ามเนื้อหรือเส้นประสาทบาดเจ็บ [2]

สำหรับผลิตภัณฑ์ที่ไม่ได้รับอนุมัติ FDA รายงานแผลเป็นถาวร การติดเชื้อรุนแรง ผิวผิดรูป ถุงน้ำ และก้อนเจ็บลึก [3] อย. ไทยเตือนถึงการแพ้รุนแรงจนอาจถึงชีวิต การติดเชื้อ และผิวเป็นลูกคลื่นเพราะต้องฉีดหลายจุด [7] ในรายงานกลุ่มผู้ป่วยที่ใช้สูตร PC-DC มี 15 รายที่ฉีดเข้ากล้ามเนื้อโดยไม่ตั้งใจและปวดรุนแรง [6]

ใครควรเป็นผู้ฉีด และควรถามอะไรก่อนตัดสินใจ

ผู้ฉีดต้องเป็นแพทย์ และสารที่ฉีดต้องได้รับการรับรองจาก อย. ตามที่ อย. และแพทยสภาระบุ [7][9] ฉลากของยาที่อนุมัติก็ระบุว่าต้องฉีดโดยบุคลากรทางการแพทย์ [1]

FDA สหรัฐฯ เตือนไม่ให้ซื้อผลิตภัณฑ์สลายไขมันจากเว็บไซต์มาฉีดเอง [3] ความปลอดภัยของยาที่อนุมัติขึ้นกับจำนวนและตำแหน่งการฉีด การวางเข็ม และเทคนิคที่ถูกต้อง [1] งานทบทวนความเสี่ยงร้ายแรงหลังฉีดก็ชี้ว่าต้องเป็นผู้ที่มีทักษะและเข้าใจเป้าหมายด้านความงาม [8]

หากหลังทำมียิ้มไม่เท่ากัน กล้ามเนื้อหน้าอ่อนแรง กลืนลำบาก หรือแผลที่ผิวรุนแรง ให้รีบพบแพทย์ [2]

• ผลิตภัณฑ์ที่จะใช้คือตัวยาอะไร ขอดูฉลากและเอกสารที่ใช้ได้ในไทย [7]
• เหนียงของเรามาจากไขมัน ผิวหย่อน หรือโครงสร้างคาง [5][8]
• ถ้าผิวหย่อนหรือมีแถบกล้ามเนื้อคอ มีวิธีอื่นที่เหมาะกว่าไหม [1][5]
• ความเสี่ยงเรื่องเส้นประสาทและการกลืนมีอะไรบ้าง และหากเกิดขึ้นต้องติดต่อใคร [1]
• ต้องแจ้งประวัติสุขภาพและยาที่ใช้อยู่อะไรบ้าง โดยเฉพาะยาที่ทำให้เลือดออกง่าย [1]

ถ้าไม่เหมาะกับการฉีด มีทางเลือกอื่นหรือไม่

งานทบทวนทางกายวิภาคกล่าวถึงทางเลือกที่ใช้ลดไขมันใต้คางหรือยกกระชับ ได้แก่ การดูดไขมัน เครื่องมือพลังงานเพื่อลดไขมัน การฉีดสลายไขมัน และการร้อยไหมยกกระชับ [5]

สำหรับผู้สูงอายุที่หนังคอหย่อนมาก งานทบทวนนั้นระบุว่ามักต้องใช้การผ่าตัด [5] ผู้เขียนงานวิจัยสูตร PC-DC ก็ระบุว่าการฉีดสลายไขมันใช้เสริมได้ แต่ไม่ใช่สิ่งที่ทดแทนการดูดไขมันด้วยการผ่าตัด [6]

ส่วนการลดไขมันโดยรวม อย. แนะนำให้เน้นการออกกำลังกายและควบคุมอาหาร [7] การเลือกวิธีใดต้องให้แพทย์ประเมินสาเหตุของเหนียงก่อน [8]