ฉีดโบท็อกกี่วันเห็นผล และอยู่ได้นานกี่เดือน ตามฉลากยาและงานวิจัย

ฉีดโบท็อกกี่วันเห็นผล เทียบตัวเลขจากฉลากยาและโรงพยาบาล

ฉลากโบท็อกระบุว่ากล้ามเนื้อเริ่มอ่อนแรงใน 1-2 วันและแรงขึ้นในสัปดาห์แรก ส่วนศิริราชและ UF Health ระบุว่าผลชัดสุดราว 1-2 สัปดาห์ [1][4][5] ฉลากของ BOTOX Cosmetic เขียนไว้ในส่วนริ้วรอยระหว่างคิ้วว่า โดยทั่วไปกล้ามเนื้อที่ฉีดจะเริ่มอ่อนแรงหลังฉีด 1-2 วัน และแรงขึ้นเรื่อย ๆ ในสัปดาห์แรก [1]

ศิริราชเขียนว่ายาเริ่มออกฤทธิ์ภายใน 2-3 วัน และเห็นผลสูงสุดใน 1-2 สัปดาห์ [4] UF Health เขียนว่าโบท็อกออกฤทธิ์ 7-10 วันหลังฉีด และผลดีที่สุดที่ 2 สัปดาห์ [5]

งานทบทวน 42 งานของ Dysport ซึ่งเป็นยากลุ่มเดียวกันแต่คนละยี่ห้อ พบว่าทุกงานจาก 24 งานที่ประเมินภายใน 1 สัปดาห์ เห็นว่ามีผลบางส่วนตั้งแต่จุดวัดแรก เวลาเริ่มออกฤทธิ์ที่รายงานบ่อยที่สุดคือ 2-3 วัน และเร็วสุดที่ 24 ชั่วโมง [3] ตัวเลขนี้เป็นของ Dysport ไม่ใช่ของยี่ห้ออื่น

ตารางด้านล่างเทียบสิ่งที่แต่ละแหล่งเขียนไว้ ใช้ดูช่วงเวลาโดยรวม ไม่ใช่คำสัญญาว่าจะเห็นผลวันไหน จากแหล่งที่เปิดอ่านจึงตอบได้เพียงว่าเริ่มเห็นได้ตั้งแต่ราว 1 ถึง 10 วัน และผลชัดสุดราว 1-2 สัปดาห์

โบท็อกอยู่ได้กี่เดือน ตัวเลขจากฉลาก งานรวมข้อมูล และงานทบทวน

ฉลากโบท็อกระบุว่าผลสำหรับริ้วรอยระหว่างคิ้วอยู่ราว 3-4 เดือน และงานรวมข้อมูลพบค่ากลาง 120 วัน [1][2] ในการทดลองที่ฉลากอ้างถึง ความรุนแรงของริ้วรอยระหว่างคิ้วลดลงเมื่อเทียบกับยาหลอกได้นานถึง 120 วัน [1]

งานรวมข้อมูลจากการทดลองระยะที่ 3 สี่งาน มีผู้ได้รับโบท็อก 621 คน ในจำนวนนี้ 523 คน หรือ 84.2% เห็นผลชัดตามเกณฑ์ที่วันที่ 30 ค่ากลางของระยะเวลาที่ผลอยู่ในกลุ่มนั้นคือ 120 วันเมื่อวัดตอนขมวดคิ้ว และ 131 วันเมื่อวัดตอนหน้านิ่ง [2] ค่ากลางนี้คำนวณเฉพาะผู้ที่เห็นผลที่วันที่ 30 ไม่ใช่ทุกคน และแปลว่าครึ่งหนึ่งของกลุ่มนั้นอยู่นานกว่านี้ อีกครึ่งสั้นกว่า [2] ผู้เขียนสรุปว่ากว่าครึ่งของผู้ที่เห็นผลได้ประโยชน์ต่อเนื่อง 4 เดือน [2]

ศิริราชเขียนว่าฤทธิ์อยู่ได้นาน 3-4 เดือน หลังจากนั้นกล้ามเนื้อจะค่อย ๆ กลับมาหดตัวได้เหมือนเดิม [4] UF Health เขียนว่าผลอยู่ได้ถึง 4 เดือน [5]

งานทบทวนของ Dysport รายงานระยะเวลาที่ 4 เดือนบ่อยที่สุด (18 งาน) มี 4 งานที่ผลยังอยู่ที่ 5 เดือน และ 3 งานที่ผลยังอยู่ที่ 6 เดือนหรือนานกว่า และทั้ง 37 งานที่ประเมินระยะเวลาพบว่ายังมีผลบางส่วนหลัง 12 สัปดาห์ [3] ผู้เขียนสรุปช่วงเวลาไว้ที่ 3-6 เดือน [3]

บริเวณและข้อบ่งใช้ต่างกัน ตัวเลขก็ต่างกัน ฉลากของ BOTOX รายงานว่าในการศึกษาเรื่องเหงื่อออกมากที่รักแร้ ค่ากลางของระยะเวลาที่ผลอยู่คือ 201 วัน [6] จึงไม่ควรเอาตัวเลขของริ้วรอยระหว่างคิ้วไปใช้กับทุกบริเวณ

ทำไมเวลาเห็นผลและระยะเวลาที่อยู่ในแต่ละแหล่งไม่เท่ากัน

แต่ละแหล่งวัดคนละวิธี คนละยี่ห้อ และคนละบริเวณ จึงเทียบตรง ๆ ไม่ได้ และไม่มีตัวเลขที่ทำนายล่วงหน้าของแต่ละคนได้ [3][2][6] งานทบทวนของ Dysport ระบุเองว่าแต่ละงานวัดการเริ่มออกฤทธิ์และระยะเวลาด้วยวิธีต่างกัน [3]

ฉลากของโบท็อกวัดผลที่วันที่ 30 โดยให้แพทย์ประเมินความรุนแรงของริ้วรอยตอนขมวดคิ้ว และให้ผู้รับบริการประเมินการเปลี่ยนแปลงของตัวเอง [1] งานรวมข้อมูลใช้มาตราประเมินริ้วรอยโดยแพทย์ และคะแนนประเมินของผู้รับบริการ แล้วคำนวณค่ากลางด้วยวิธี Kaplan-Meier [2] ส่วนหน้าข้อมูลผู้ป่วยของ UF Health และเอกสารของศิริราชเป็นข้อมูลที่เขียนให้ผู้ป่วยอ่าน ไม่ได้ระบุวิธีวัด [4][5]

งานรวมข้อมูลยังพบว่าผู้ที่ให้คะแนนประเมินตัวเองสูงที่วันที่ 30 มีแนวโน้มได้ผลบนริ้วรอยตอนขยับอยู่นานกว่า แต่ไม่พบความสัมพันธ์เช่นนี้กับริ้วรอยตอนหน้านิ่ง [2]

ตัวเลขข้างต้นมาจากฉลากของ BOTOX Cosmetic งานรวมข้อมูลของ BOTOX และงานทบทวนของ Dysport ไม่พบตัวเลขเทียบระหว่างโบท็อกแต่ละยี่ห้อที่ขายในไทยจากแหล่งที่เปิดอ่าน ยี่ห้ออื่นมีฉลากของตัวเอง ให้ถามแพทย์ว่ายี่ห้อที่ใช้มีข้อมูลอะไร และตรวจสถานะทะเบียนล่าสุดกับ อย. ชื่อยี่ห้อและชนิดของโบท็อกอ่านเพิ่มได้ที่ [[botox-botulinum-names]]

ลองถามแพทย์ว่าจะประเมินผลเมื่อไร และถ่ายรูปมุมเดียวกันทั้งตอนหน้านิ่งและตอนขยับ เพื่อเทียบ แทนการดูกระจกทุกวัน

ถ้ายังไม่เห็นผล หรือผลหมดเร็ว ควรทำอย่างไร

ไม่พบเกณฑ์กลางว่ากี่วันถึงถือว่าช้า ให้ไปตามนัดและแจ้งแพทย์ที่ฉีดเมื่อผลไม่เป็นไปตามที่คาด [4][1] ศิริราชแนะนำให้มาพบแพทย์ตามนัดเพื่อประเมินผล และแจ้งแพทย์เมื่อพบความผิดปกติ [4]

ศิริราชเขียนว่าฤทธิ์ของโบท็อกไม่ถาวร จึงต้องรักษาซ้ำหากต้องการคงสภาพ และการใช้ติดต่อกันนานอาจทำให้ร่างกายสร้างภูมิต้านทาน ซึ่งทำให้ฤทธิ์สั้นลงได้ [4] ความถี่ในการฉีดซ้ำ ฉลากให้แพทย์เป็นผู้กำหนด [1] บทความนี้จึงไม่ระบุตัวเลข

ฉลากให้แจ้งแพทย์ว่าเคยได้รับผลิตภัณฑ์โบท็อกยี่ห้อใดมาก่อน และให้แพทย์รู้แน่ชัดว่าคุณได้ยี่ห้อไหน [1] เก็บชื่อยี่ห้อที่เคยฉีดไว้เสมอ

อาการระหว่างรอผลโบท็อก และอาการที่ต้องรีบพบแพทย์

อาการข้างเคียงมักเกิดภายในสัปดาห์แรก หลายอย่างหายเอง แต่กลืน พูด หรือหายใจลำบากต้องรีบติดต่อแพทย์ [1][4] ฉลากระบุว่าอาการข้างเคียงมักเกิดภายในสัปดาห์แรกหลังฉีด หลายอย่างชั่วคราว แต่บางอย่างอยู่นานหลายเดือนหรือมากกว่านั้นได้ [1]

ศิริราชรายงานว่าผลข้างเคียง เช่น ปวดศีรษะ รอยช้ำ เปลือกตาหรือคิ้วตก และกล้ามเนื้ออ่อนแรงเฉพาะที่ มักเล็กน้อยถึงปานกลางและหายเองใน 1-2 สัปดาห์ [4]

เอกสารข้อมูลผู้ป่วยของโบท็อกบอกว่าปัญหาการกลืน การพูด และการหายใจ เกิดได้ตั้งแต่ไม่กี่ชั่วโมงจนถึงหลายสัปดาห์หลังฉีด และให้ติดต่อแพทย์หรือไปรับการรักษาทันที [1] ข้อควรปฏิบัติหลังฉีดและรายการอาการเตือนทั้งหมด อ่านต่อที่ [[botox-aftercare-dos-donts]]

• กลืน พูด หรือหายใจลำบาก [1]
• กล้ามเนื้ออ่อนแรงทั้งตัว มองเห็นภาพซ้อนหรือพร่ามัว เสียงแหบ [1]
• ผื่น คัน หายใจมีเสียงหวีด เวียนศีรษะหรือเป็นลม ซึ่งเป็นอาการแพ้ [1]