โบท็อกรักแร้ ยกคิ้ว ลิฟกรอบหน้า ปีกจมูก: จุดไหนมีฉลากรองรับ จุดไหนใช้นอกฉลาก

โบท็อกรักแร้ ยกคิ้ว ลิฟกรอบหน้า ปีกจมูก: จุดไหนมีฉลากรองรับ จุดไหนเป็นการใช้นอกฉลาก

โบท็อกรักแร้ (เหงื่อออกมาก) และริ้วรอย 4 จุดมีฉลากสหรัฐฯ รองรับ ส่วนยกคิ้ว ลิฟกรอบหน้า ปีกจมูก และ lip flip เป็นการใช้นอกฉลาก [1][2] ใช้นอกฉลาก (off-label) หมายถึงการใช้ในจุดหรือแบบที่ข้อบ่งใช้ของฉลากไม่ได้ระบุ ฉลากเตือนว่าเคยมีรายงานอาการไม่พึงประสงค์ร้ายแรง เช่น กล้ามเนื้ออ่อนแรงมาก กลืนลำบาก และปอดอักเสบจากการสำลัก ในผู้ที่ได้รับการฉีดเพื่อการใช้ที่ไม่ได้รับอนุมัติ และบางรายเสียชีวิต [2] ฉลากระบุว่าความปลอดภัยและประสิทธิผลของการใช้ที่ไม่ได้รับอนุมัติยังไม่ได้รับการยืนยัน [2]

BOTOX กับ BOTOX Cosmetic ใช้ตัวยาและสูตรเดียวกัน แต่ฉลากระบุข้อบ่งใช้ต่างกัน [2] เหงื่อรักแร้อยู่ในฉลาก BOTOX [1] ส่วนริ้วรอยอยู่ในฉลาก BOTOX Cosmetic [2] ตารางด้านล่างแยกให้ดูรายจุด ส่วนริ้วรอยหน้าผาก หางตา ระหว่างคิ้ว อ่านที่ [[botox-wrinkle-areas]]

สถานะของฉลากเปลี่ยนได้ เช่น กราม (masseter): เมื่อ 4 สิงหาคม 2569 ผู้ผลิตประกาศว่า FDA สหรัฐฯ รับคำขอเพิ่มข้อบ่งใช้กรามของ BOTOX Cosmetic ไว้พิจารณา ซึ่งยังไม่ใช่การอนุมัติ [14]

ทั้งหมดนี้เป็นฉลากของสหรัฐฯ ข้อบ่งใช้ที่ขึ้นทะเบียนในไทยของแต่ละยี่ห้อให้ตรวจสถานะล่าสุดกับ อย. และควรเลือกสถานพยาบาลที่มีใบอนุญาตและแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเป็นผู้ฉีด [3] ชื่อเรียกและยี่ห้อต่าง ๆ อ่านเพิ่มที่ [[botox-botulinum-names]]

โบท็อกรักแร้ (เหงื่อออกมาก): ฉลากรองรับแค่ไหน

ฉลาก BOTOX ของ FDA สหรัฐฯ มีข้อบ่งใช้เหงื่อรักแร้ปฐมภูมิรุนแรงที่ยาทาจัดการไม่ได้ [1] ข้อบ่งใช้นี้อยู่ในฉลาก BOTOX ไม่ใช่ BOTOX Cosmetic [1][2]

ฉลากกำหนดขอบเขตไว้ชัด ความปลอดภัยและประสิทธิผลสำหรับเหงื่อออกมากในส่วนอื่นของร่างกายยังไม่ได้รับการยืนยัน และมีรายงานกล้ามเนื้อมืออ่อนแรงเมื่อฉีดฝ่ามือ และหนังตาตกเมื่อฉีดใบหน้า [1] ผู้ป่วยควรได้รับการตรวจหาสาเหตุของเหงื่อออกมากแบบทุติยภูมิ เช่น ไทรอยด์ทำงานเกิน เพื่อไม่ให้รักษาแค่อาการ [1] และยังไม่ยืนยันความปลอดภัยในผู้ที่อายุต่ำกว่า 18 ปี [1]

ผลข้างเคียงที่ฉลากรายงานในการรักษารักแร้ ได้แก่ ปวดและมีเลือดออกที่จุดฉีด เหงื่อออกที่ส่วนอื่นของร่างกาย คออักเสบ และอาการคล้ายไข้หวัด [1]

การทบทวนอย่างเป็นระบบและการวิเคราะห์อภิมานจากการทดลองสุ่ม 12 งาน (904 คน) พบว่าโบท็อกลดเหงื่อรักแร้ได้มากกว่ายาหลอกเมื่อวัดด้วยการชั่งน้ำหนักเหงื่อ และลดได้ใกล้เคียงกับการรักษาอื่น โดยมีผลข้างเคียงน้อยกว่าการรักษาอื่น [4]

ยูนิตของโบท็อกเป็นหน่วยเฉพาะของแต่ละผลิตภัณฑ์ ฉลากระบุว่าเทียบหรือแปลงข้ามยี่ห้อไม่ได้ [2] บทความนี้จึงไม่ให้ตัวเลขปริมาณหรือจำนวนจุดฉีด ซึ่งแพทย์เป็นผู้กำหนด

โบท็อกยกคิ้ว: ใช้นอกฉลาก และงานวิจัยรายงานการยกแค่ไหน

ยกคิ้วด้วยโบท็อกไม่อยู่ในข้อบ่งใช้ของฉลาก BOTOX Cosmetic [2] งานทบทวนปี 2026 จัดการยกคิ้วเป็นเป้าหมายความงามนอกฉลากข้อหนึ่ง [5]

งานวิจัยปี 2000 ทำในผู้หญิง 11 คน อายุ 30-60 ปี ฉีดกล้ามเนื้อที่ดึงคิ้วลง พบว่าคิ้วสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทั้งตอนผ่อนคลายและตอนยกคิ้ว ค่าเฉลี่ยที่กลางคิ้วสูงขึ้นราว 2-3 มิลลิเมตร และผู้เขียนสรุปว่าปลอดภัยและได้ผลสำหรับการยกคิ้วชั่วคราว [6]

ผลต่อตำแหน่งคิ้วขึ้นกับกล้ามเนื้อที่ฉีด งานวิจัยภาพ 3 มิติพบว่าฉีดหน้าผากร่วมกับระหว่างคิ้วทำให้คิ้วต่ำลง และระดับการเปลี่ยนแปลงขึ้นกับว่ากล้ามเนื้อหน้าผากอ่อนแรงมากแค่ไหน [7] ฉลากรายงานคิ้วตก 2% ในการทดลองรอยหน้าผาก [2]

จึงควรถามแพทย์ว่าจะฉีดกล้ามเนื้อไหน และถ้าคิ้วหรือหนังตาตกจะดูแลอย่างไร [2][7]

โบท็อกลิฟกรอบหน้า (Nefertiti lift): ต่างจากแถบกล้ามเนื้อคอที่ฉลากรองรับอย่างไร

ลิฟกรอบหน้าด้วยโบท็อกไม่ใช่ข้อบ่งใช้ในฉลาก แม้ฉลาก BOTOX Cosmetic จะมีข้อบ่งใช้แถบกล้ามเนื้อคอ [2] ข้อบ่งใช้ในฉลากคือแถบกล้ามเนื้อที่คอ (platysma bands) ฉลากไม่มีข้อบ่งใช้ลิฟกรอบหน้า [2] งานทบทวนปี 2026 จัดการยกใบหน้าส่วนล่างเป็นเป้าหมายนอกฉลาก [5]

เทคนิคที่เรียกว่า Nefertiti lift ถูกเสนอในปี 2007 เพื่อให้แนวกรามดูตึงเรียบเหมือนการยกเล็กน้อย (mini lift) ผู้เสนอเทคนิครายงานประสบการณ์ในผู้ป่วย 130 ราย ความพึงพอใจสูงมากและผลข้างเคียงน้อย แต่บทคัดย่อไม่ได้กล่าวถึงกลุ่มเปรียบเทียบ [10]

งานทบทวนปี 2022 ระบุว่ากล้ามเนื้อ platysma เป็นเป้าหมายหลักของการฉีดเพื่อรักษาแถบที่คอและยกใบหน้าส่วนล่าง และเตือนว่าถ้าขาดความรู้เรื่องกายวิภาคของกล้ามเนื้อและคุณสมบัติของยา อาจเกิดกลืนลำบาก เสียงผิดปกติ และกล้ามเนื้อคออ่อนแรง [11]

ฉลากเตือนว่าการรักษาด้วยโบท็อกอาจทำให้กลืนหรือหายใจลำบาก มีรายงานการเสียชีวิตจากภาวะกลืนลำบากรุนแรง และอาการกลืนลำบากอาจอยู่นานหลายเดือนจนต้องใช้สายให้อาหาร [2] การรักษาด้วยโบท็อกอาจทำให้กล้ามเนื้อคอที่ช่วยการหายใจอ่อนแรงลง [2]

โบท็อกปีกจมูก: ใช้นอกฉลาก และงานวิจัยรองรับแค่ไหน

โบท็อกปีกจมูกไม่อยู่ในข้อบ่งใช้ของฉลาก BOTOX Cosmetic และงานวิจัยที่ทบทวนไว้เป็นการแก้ความไม่สมบูรณ์เล็กน้อยของจมูก [2][12] งานทบทวนปี 2026 จัดการลดปีกจมูกบาน (nasal flare) และการปั้นปลายจมูกเป็นเป้าหมายนอกฉลาก [5]

การทบทวนอย่างเป็นระบบปี 2024 รวม 23 งานวิจัย พบว่าโบท็อกถูกใช้แก้ปลายจมูกตก รูจมูกกว้าง ความไม่สมบูรณ์เล็กน้อยหลังทำจมูก และอื่น ๆ ผู้เขียนสรุปว่าดูปลอดภัยและได้ผลสำหรับความไม่สมบูรณ์เล็กน้อยของจมูก และแนะนำให้ทำงานวิจัยขนาดใหญ่เพิ่ม [12]

สำหรับรอยย่นที่สันจมูก (bunny lines) บทความปี 2026 ระบุว่าบริเวณที่รอยนี้ปรากฏไม่มีกล้ามเนื้อมัดเฉพาะอยู่ใต้รอย การฉีดตามแนวรอยแบบเดิมจึงอาจไม่ตรงกับกายวิภาค [13]

จึงไม่ควรเข้าใจว่าโบท็อกปีกจมูกเปลี่ยนรูปจมูกได้ทั้งหมด หลักฐานที่เปิดอ่านพูดถึงเฉพาะความไม่สมบูรณ์เล็กน้อยเท่านั้น [12]

โบท็อก lip flip: ใช้นอกฉลาก และงานวิจัยบอกอะไรเรื่องริมฝีปากบน

lip flip ไม่อยู่ในข้อบ่งใช้ของฉลาก และงานทบทวนที่รวบรวมได้มีงานเข้าเกณฑ์เพียง 7 งาน [2][8] lip flip คือการฉีดโบท็อกที่กล้ามเนื้อรอบปากด้านบน (orbicularis oris) เพื่อให้ริมฝีปากบนม้วนออก ทำให้ริมฝีปากดูมีรูปทรงและความอิ่มขึ้นโดยไม่เติมปริมาตร [8]

งานทบทวนอย่างเป็นระบบปี 2025 ค้นพบ 48 บทความ ผ่านเกณฑ์ 7 งาน รายงานว่าริมฝีปากบนม้วนออกอย่างสม่ำเสมอ ผู้รับบริการพึงพอใจสูง และผลข้างเคียงเล็กน้อยชั่วคราว เช่น เป่าปากหรือดูดหลอดลำบาก ซึ่งหายภายในไม่กี่สัปดาห์ [8]

งานวิจัยอีกชิ้นเรียก lip flip ว่าเป็นหนึ่งในการใช้โบท็อกนอกฉลากที่เพิ่มขึ้น และระบุว่ามีงานเขียนเรื่องนี้น้อย [9]

ถ้าต้องการเติมปริมาตรริมฝีปาก lip flip ไม่ใช่การเติมปริมาตร ดูการเปรียบเทียบโบท็อกกับฟิลเลอร์ที่ [[botox-vs-filler]]

ข้อสังเกตที่ควรถามแพทย์ก่อนฉีดจุดนอกฉลาก

ถามให้ชัดว่าจุดนั้นมีฉลากรองรับหรือไม่ มีหลักฐานแบบไหน และถ้ามีอาการไม่พึงประสงค์จะดูแลอย่างไร [2] ฉลากระบุว่าความปลอดภัยและประสิทธิผลของการใช้ที่ไม่ได้รับอนุมัติยังไม่ได้รับการยืนยัน [2] อย. ไทยแนะนำให้ขอดูตัวสารที่ฉีดว่าได้รับอนุญาตจาก อย. หรือไม่ และเลือกสถานพยาบาลที่มีใบอนุญาตและแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ [3]

คำถามที่ควรถามแพทย์:

• จุดที่จะฉีดมีฉลากของผลิตภัณฑ์นี้รองรับหรือไม่ ถ้าเป็นการใช้นอกฉลาก เหตุผลคืออะไร [2]
• หลักฐานของจุดนี้เป็นงานวิจัยแบบไหน ขนาดเท่าไร และมีกลุ่มเปรียบเทียบหรือไม่ [5][10]
• ผลิตภัณฑ์ที่ใช้ยี่ห้ออะไร ขอดูเลขทะเบียนที่ได้รับอนุญาตจาก อย. ได้ไหม [3]
• ผลข้างเคียงของจุดนี้คืออะไร เช่น คิ้วหรือหนังตาตก กลืนลำบาก ริมฝีปากใช้งานลำบาก และจะดูแลอย่างไร [2][7][8][11]
• เรามีโรคประจำตัวหรือยาที่ใช้อยู่ที่ทำให้ไม่เหมาะกับจุดนี้หรือไม่ [2]
• ถ้ากลืนลำบาก หายใจลำบาก หรือพูดไม่ชัดหลังฉีด ต้องติดต่อใครทันที [2]